Zwalczanie ślimaków w rzepaku i pszenicy

Na przestrzeni ostatnich lat, w uprawach roślin rolniczych, ale także w ogrodach, sadach i w uprawach warzyw, obserwowano masowe pojawienie się ślimaków. Ślimaki są szczególnie groźne w okresie wschodów roślin – na wiosnę i jesienią. Jak skutecznie zwalczać ślimaki w rzepaku ozimym i pszenicy ozimej za pomocą dostępnych środków ochrony roślin?

Okres największej liczebności ślimaków

W sezonie wegetacyjnym występują dwa szczyty największej liczebności ślimaków – pierwszy w maju, drugi w okresie wschodów ozimin. Ślimaki z upodobaniem atakują wówczas rzepak ozimy i pszenicę ozimą powodując w tych uprawach największe szkody, zwłaszcza w sprzyjających dla nich warunkach pogodowych.

Szkodliwa działalność ślimaków

Na plantacjach rzepaku szkodniki te niszczą liścienie i pierwsze liście, a w pszenicy zjadają zarodki i kiełki ziarna. Okresem krytycznym, w którym rośliny pszenicy są najbardziej narażone na uszkodzenia ze strony ślimaków jest więc faza ziarniaków i kiełkowania, a w przypadku rzepaku faza liścieni i pierwszych liści właściwych. Wówczas może dojść do  poważnych uszkodzeń, które mogą spowodować zahamowanie wzrostu roślin lub nawet ich całkowite obumarcie. Dlatego w uprawach rzepaku trzeba z nimi walczyć między siewem, a wschodami roślin, a w pszenicy przed, w trakcie siewu i krótko po nim.

Najbardziej szkodliwe ślimaki

Największe szkody wyrządzają ślimaki starsze i nagie (bezmuszlowe) z rodziny ślinikowatych (ślinik wielki, luzytański, zmienny) oraz z rodziny pomrowikowatych (pomrowik plamisty). Szkodniki te (zwłaszcza ślimaki nagie) żerują w nocy i podczas pochmurnych i deszczowych dni, natomiast w dni słoneczne i suche chronią się w glebie i w różnych kryjówkach (np. pod kamieniami, resztkami roślin, w zagłębieniach gruntu). Dlatego właśnie najlepsze efekty chemicznego zwalczania ślimaków uzyskuje się w godzinach popołudniowych, wieczornych, a nawet nocnych. Jesienią na ich ataki bardzo narażone są również warzywa, zwłaszcza kapusty (a szczególnie te późne).

Narząd gębowy ślimaków przyczyną szkód

Narząd gębowy ślimaków zbudowany jest z pojedynczej szczęki i języka pokrytego tarką (twardymi wyrostkami). Właśnie tą tarką ślimaki zeskrobują pokarm roślinny lub odgryzają jego kawałki szczęką. Zjadają podziemne i nadziemne części roślin, w liściach robią charakterystyczne nieregularne lub podłużne poszarpane otwory, a na częściach podziemnych płytkie wżery. W miejscach ich żerowania, zawsze można zaobserwować świeży lub zaschnięty, błyszczący śluz. Największe uszkodzenia powodują w wilgotnym środowisku, na zwięzłych, zasadowych glebach.

Zwalczanie ślimaków

Do podstawowych zabiegów ograniczających występowanie i liczebność populacji ślimaków należą:

  • drenowanie i osuszanie zbyt wilgotnych pól, niszczenie chwastów na miedzach oraz w pobliżu plantacji roślin uprawnych, usuwanie z pola kamieni, desek (które mogą stanowić schronienie dla ślimaków), usuwanie bruzd i szczelin w glebie,
  • zabiegi agrotechniczne, w tym szczególnie uprawowe poprawiające strukturę gleby, takie jak: podorywka, głęboka orka przedsiewna, wczesny i głęboki siew, wałowanie gleby po siewie, wielokrotne bronowanie pól zwłaszcza podczas słonecznej pogody, usuwanie resztek pożniwnych.

Chemiczne metody walki ze ślimakami

Do najważniejszych metod walki ze ślimakami należą jednak metody chemiczne, polegające na zwalczaniu ślimaków specjalistycznymi środkami ochrony roślin – moluskocydami (środkami ślimakobójczymi). Należy je przeprowadzić po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości, czyli stwierdzeniu progowej liczby ślimaków lub progowych uszkodzeń roślin na plantacji.

Progi ekonomicznej szkodliwości dla ślimaków wynoszą:

a) przy ocenie bezpośrednio po siewie oraz w okresie wschodów roślin:

  • w rzepaku ozimym (BBCH 08-12) i w pszenicy ozimej (BBCH 01-10) – 2-3 ślimaki średnio na pułapkę lub zniszczenie 5% roślin (rzepak) i 5% ziarniaków (pszenica ozima).

b) w fazie 1-4 liści i w fazach późniejszych:

  • w rzepaku ozimym (BBCH 13-15) oraz w pszenicy ozimej (BBCH 11-15) – 4 lub więcej ślimaków średnio na pułapkę lub zniszczenie 10% roślin w stopniu silnym.

Pora przeprowadzania zabiegów chemicznych

W zbożach zabiegi chemicznego zwalczania ślimaków należy przeprowadzić bezpośrednio po siewie, a w rzepaku ozimym przed wschodami, ale nie później niż w fazie rozwoju pierwszych liści (do fazy tworzenia się rozet) – oczywiście po stwierdzeniu przekroczenia progu szkodliwości. Zabiegi należy wykonać w czasie największej aktywności szkodnika, tj. w godzinach popołudniowych, wieczornych lub nawet nocą– jeżeli warunki na to pozwolą.

Preparat Glanzit 06 GB

Aktualnie do zwalczania ślimaków w rzepaku ozimym i w pszenicy ozimej dostępny jest na rynku tylko jeden środek mający rejestrację w tych uprawach – preparat Glanzit 06 GB.

Działanie i stosowanie preparatu Glanzit 06 GB

Jest to środek o działaniu żołądkowym i kontaktowym, w formie gotowej przynęty granulowanej. Jako substancję aktywną zawiera on 6% metaldehydu. Preparat ten należy stosować w dawce 3-5 kg/ha, przy czym wyższą z zalecanych dawek stosuję się w przypadku wysokiej liczebności szkodnika. Granulat należy wysiać równomiernie na powierzchni pola, używając aplikatura do granulowanych środków ochrony roślin.  Preparat można także zastosować przy pomocy siewnika do nawozów granulowanych.

Preparat stosujemy:

  • w zbożach – po siewie, do fazy 3-4 liścia.
  • w rzepaku – po siewie, do fazy tworzenia się rozet.

Najlepsze efekty zwalczania ślimaków uzyskuje się stosując Glanzit 06 GB w godzinach popołudniowych lub wieczorem.