Doradca-rolniczy.pl

02 grudnia, 2016

Plamistość liści zbóż

Do chorób, które powodują plamistość liści zbóż, zalicza się septoriozę plew pszenicy, brunatną plamistość liści zbóż oraz rynchosporiozę zbóż. Sprawcy tych chorób infekują zielone części roślin – głównie liście – doprowadzając do obniżenia wydajności fotosyntezy, wzmożonej transpiracji oraz oddychania. Efektem jest powolne zasychanie i zamieranie liści, co bezpośrednio wpływa na jakość i wysokość plonu.

Choroby tego typu występują powszechnie na pszenicy, pszenżycie, życie i jęczmieniu. Mogą spowodować utratę plonu sięgającą nawet rzędu 50% i więcej w zależności od czynników związanych z warunkami pogodowymi, jak też obecnością potencjału inokulacyjnego. Istotnym skutkiem chorób jest gorsza jakość i ilość ziarna. Związane jest to głównie z zakłóceniem podstawowych parametrów i procesów fizjologicznych roślin, takich jak: transpiracja, oddychanie, fotosynteza, co bezpośrednio rzutuje na powstające i rozwijające się kłosy.

Brunatna plamistość liści zbóż

Charakterystyczne cętki na liściach spowodowane obecnością grzyba P. tritici-repentis

Charakterystyczne cętki na liściach spowodowane obecnością grzyba P. tritici-repentis

Sprawca choroby występuje w dwóch  stadiach rozwojowych: telemorficznym (Pyrenophora tritici-repentis) i anamorficznym (Drechslera tritici-repentis). Na liściach pierwszym symptomem porażenia są czarne, drobne cętki. Powierzchnia tych plam stopniowo powiększa się i otaczają się one chlorotyczną obwódką, tworząc charakterystyczny obraz zmian: chlorotyczna strefa zewnętrzna oraz nekrotyczna strefa wewnętrzna. Wraz z rozwojem choroby dochodzi do zlewania się plam i tworzenia rozległych nekroz, a w konsekwencji do zamierania całej blaszki liściowej. Na porażonych źdźbłach pojawiają się osiowo wydłużone nekrozy (brunatne kreski). Objawy porażenia kłosów obserwowane są w fazie dojrzałości mlecznej, są to rozlane ciemne plamki bez zaznaczonych konturów. Kłosy porażone wcześniej bieleją i zamierają. Zainfekowane ziarniaki przybierają kolor różowy lub brązowy. Optymalne warunki do dojrzewania zarodników workowych, tworzących się w pseudotecjach na porażonych resztkach roślin, to temperatura 15oC i wilgotność względna powyżej 97%. W czasie sezonu wegetacyjnego, w warunkach wilgotności powyżej 81%, na porażonych tkankach roślin rozwija się stadium konidialne (zarodniki konidialne dokonują infekcji wtórnych). Jednym z czynników stymulujących uwolnienie zarodników jest nagły spadek wilgotności powietrza.

Rynchosporioza zbóż

Choroba ta występuje na jęczmieniu, życie, pszenicy, a także pszenżycie oraz większości traw. Szkodliwość tej choroby jest duża pod względem ekonomicznym, następuje obniżenie ilości i jakości plonu ziarna (obniżenie masy 1000 ziaren), co pośrednio może doprowadzić do obniżenia plonu o ponad 20%. Silnie porażone rośliny wcześniej obumierają. Podstawowe symptomy tej choroby, powodowanej przez grzyb Rhynchosporium secalis, są odnotowywane na blaszkach i pochwach liściowych jako owalne plamy. Początkowo – wiosną – plamy są wodniste, niebiesko-szare. Później wysychają i stają się szarawo-białe. Na porażonych liściach często występuje  charakterystyczna brunatna obwódka, a wokół niej chlorotyczny pierścień. Grzyb zimuje w postaci grzybni na resztkach roślin lub oziminach. Epidemicznemu występowaniu sprzyjają wysoka wilgotność powietrza i stosunkowo niska temperatura 10–20 oC. Chorobie służą także obfite opady deszczu, podczas których zarodniki konidialne rozprzestrzeniane są przez deszcz i wiatr.

Septorioza plew pszenicy

Objawy powodowane przez grzyb S. nodorum na liściach

Objawy powodowane przez grzyb S. nodorum na liściach

Sprawcą tej choroby jest grzyb Septoria nodorum, najczęściej i w największym stopniu występuje na pszenicy oraz pszenżycie. Spotykana jest także na jęczmieniu oraz niektórych trawach. Jej szkodliwość odnotowywana jest głównie w postaci obniżenia dorodności i ogólnej masy plonu, zwykle więcej niż 30%. Z chorych roślin, a przede wszystkim porażonych kłosów zbierane jest ziarno słabo wykształcone.

Piknidia grzyba S. nodorum na znekrotyzowanych plamach na liściu

Piknidia grzyba S. nodorum na znekrotyzowanych plamach na liściu

Pierwsze objawy porażenia można odnotować już na siewkach wyrastających z zakażonych ziarniaków. Kiełki mogą być porażone i źle wschodzić (pochewka kiełkowa brunatnieje). Na plantacjach najczęściej jednak obserwuje się symptomy tej choroby na liściach, kłosach oraz źdźbłach. Na porażonych liściach żółtawo-brązowe, owalne plamy, na kłosach zaś brązowo-fioletowe. Na liściach plamy występują w różnych ich częściach, a na plewach rozpoczynają się od ich brzegów. Charakterystyczne dla choroby jest to, że w obumarłej tkance, szczególnie podczas wilgotnej pogody, tworzą się brunatno-czarne piknidia grzyba. W cyklu rozwojowym tego grzyba biorą udział zarówno zarodniki konidialne tworzące się w piknidiach (rozprzestrzeniają chorobę na planacji w czasie sezonu wegetacyjnego), jak i zarodniki workowe powstające w pseudotecjach (dokonują infekcji pierwotnych, przenosząc chorobę na znaczne odległości). Porażeniu roślin sprzyjają przede wszystkim opady podczas kłoszenia, infekcja mokrych liści w temperaturze ponad 10 oC trwa 3 godziny. Okres inkubacji choroby uzależniony jest od panujących warunków w temperaturze 23oC oraz 100% wilgotności. Tworzenie zarodników następuje po 6 dniach od infekcji. Grzyb może być przenoszony przez nasiona, na których znajdują się piknidia, a także pozostawione resztki pożniwne, które stanowią źródło infekcji pierwotnej na kolejny sezon.

W cyklu rozwojowym grzyba Septoria nodorum biorą udział zarówno zarodniki konidialne tworzące się w piknidiach (rozprzestrzeniają chorobę na plantacji w czasie sezonu wegetacyjnego), jak i zarodniki workowe powstające w pseudotecjach.

Objawy brunatnej plamistości liści zbóż

Objawy brunatnej plamistości liści zbóż

Zabiegi chemiczne należy wykonywać zapobiegawczo, a także w okresie wegetacji od fazy strzelania w źdźbło do fazy kłoszenia. 

Ochrona chemiczna

Zabiegi chemiczne należy wykonywać zapobiegawczo, a także w okresie wegetacji od fazy strzelania w źdźbło do fazy kłoszenia. Preparaty chemiczne zwalczające ten patogen należą do grupy triazoli i strobiluryn, morfolin. Na plantacjach roślin zbożowych ważne jest prowadzenie lustracji od początku sezonu wegetacyjnego w przypadku zbóż ozimych, a później też jarych w celu możliwie szybkiego wykrycia pierwszych ognisk choroby na polu i wykonania pierwszych zabiegów chemicznych przed wystąpieniem epidemii. Jednym z preparatów z grupy triazoli jest Bumper 250 EC – zawierający propikonazol. Zalecana dawka produktu zarówno w przypadku pszenicy ozimej, jak i jęczmienia jarego to 0,5 l/ha. Termin jarym zaś od końca fazy krzewienia do początku fazy kłoszenia (BBCH 29-51). Obecnie do zwalczania rynchosporiozy w jęczmieniu i życie oraz septoriozy w pszenicy polecany jest także Bumper Super 490 EC . Zawiera on dwie substancje prochloraz (z grupy imidazoli) oraz propikonazol (z grupy triazoli). Produkt ten może być stosowany na uprawach pszenicy ozimej i jarej, jęczmienia ozimego i jarego, a także żyta. We wszystkich uprawach zalecana jest dawka 1 l/ha. Kolejnym równie skutecznym preparatem jest Chefara 330 EC. Środek zawiera propikonazol i cyprokonazol z grupy triazoli. Wykazuje działanie systemiczne. Chefara 330 EC zalecana jest do stosowania zapobiegawczego, interwencyjnego oraz wyniszczającego. Preparat ten polecany jest do ochrony różnych gatunków zbóż, m.in. pszenicy ozimej i jarej, jęczmienia ozimego, jarego, pszenżyta ozimego jarego, żyta w dawce 0,5 l/ha. Chroni plantacje przed septoriozą, plamistością oraz rynchosporiozą. Spekfree 430 SC, zawierający tebukonazol, to preparat z grupy konazoli-triazoli do stosowania zapobiegawczego i interwencyjnego. Wykazuje działanie układowe. Zalecany w uprawach pszenicy ozimej i jęczmienia jarego w dawce 0,6 l/ha. Na plantacjach pszenicy ozimej ogranicza septoriozę plew i liści pszenicy oraz brunatną plamistość liści, a w przypadku jęczmienia rynchosporiozę zbóż oraz plamistość siatkową liści. Grupę morfolin reprezentuje preparat Leander 750 EC zawierający fenpropidynę. Środek ten wykazuje działanie systemiczne i przeznaczony jest do stosowania zapobiegawczego i interwencyjnego w ochronie zbóż jarych i ozimych. Preparat zalecany jest do stosowania od końca fazy krzewienia do końca fazy kłoszenia w pszenicy ozimej i jarej, jęczmieniu ozimym i jarym, życie, w dawce 0,75 l/ha.

Bumper 250 EC

Bumper 250 EC

Chefara 330 EC

Chefara 330 EC

Leander 750 EC

Leander 750 EC

Zacznij od profilaktyki

W zwalczaniu patogenu w uprawie należy uwzględnić i zastosować kompleks zabiegów zmierzających do ograniczenia źródła infekcji pierwotnej:

  • staranne wykonywanie podorywki i orki;
  • stosowanie właściwego płodozmianu;
  • usuwanie porażonych roślin z plantacji;
  • dobór odmian odpornych lub tolerancyjnych na porażenie przez patogen;
  • zrównoważone nawożenie N,P, K;
  • unikanie zbyt gęstego siewu;
  • zdrowy materiał siewny.

Karolina Felczak

Komentarze do artykułu:

Brak komentarzy

Napisz swój komentarz




Podaj odpowiednią cyfrę *

Zobacz także:

Strona należy do Agrosimex Sp. z o. o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Strony internetowe - Larso.pl